Â
Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine (eritrosit) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir.
AkciÄŸerlerden alınan oksijenin hemoglobine baÄŸlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır. Dünya SaÄŸlık Örgütü’ne (WHO) göre hemoglobin deÄŸerlerinin erkeklerde 14 gr/dl, hamile olmayan kadınlarda 12 gr/dl’nin altına düşmesi “anemi” olarak tanımlanır. Demir eksikliÄŸi ve buna baÄŸlı olarak oluÅŸan anemi ise “demir eksikliÄŸi anemisi” olarak adlandırılır. Tüm dünyada erkeklerin % 20’sinde, kadınların % 35′inde ve hamilelerin % 50’sinde görülür. GeliÅŸmiÅŸ ülkelerde bu oran çok daha az, ülkemiz gibi az geliÅŸmiÅŸ ülkelerde ise çok daha yüksektir.
Belirtiler?Â
Halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma, başağrısı, başdönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, huzursuzluk gibi genel; tırnaklarda kolay kırılma, tırnaklarda uzunlamasına kabarık çizgiler, düzleşme ve çukurlaşma, dil papillalarında düzleşme, dilde yanma, ağız köşelerinde ülserasyon ve fissurlar ve yutma güçlüğü gibi özel belirtileri vardır.
NEDENLERÄ°:
1) Demir ihtiyacının artması: Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde ihtiyaç artar. Diyetle alınan demir ihtiyacı karşılamaya yetmez.
2) Demirin yetersiz alımı: Çocukların anne sütü yerine demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi, inek sütüne 1 yaşından önce geçilmesi, çocuğun günde yarım litreden fazla süt içmesi ve daha büyük çocuklarda hazır gıdalarla beslenme, sosyo-ekonomik durum bozukluğu nedeniyle hayvansal gıdaların yeterince alınamaması buna yol açar. Erişkinlerde çay, kahve tüketiminin fazla olması, diyetle fazla miktarda kalsiyum alınması, etin kavrularak ya da fırında fazla pişirilmesi ve sosis, salam gibi hazır besinlerin tüketimi demirin biyoyararlanımını azaltır. Sakatat, dana eti, koyun eti, tavuk eti, kuru baklagil, kuru meyve ( kayısı-üzüm ), pekmez, yeşil sebze, fındık, fıstık, susam, tahin gibi demirden zengin besinlerin tüketilmesi önerilir.
3) Demirin yetersiz emilimi: Bazı kişilerde demir bağırsaklardan yeterince emilemez.
4) Kan kaybı: Özellikle mide - bağırsak sistemindeki iyi ya da kötü huylu tümörler, kadınlarda aşırı adet kanaması, sık ve fazla sayıda doğum, düşük ve küretajlar buna yol açabilir.
Â
TANI VE TEDAVÄ°:
Aneminin nedenlerinin iyi araştırılması gerekir. Altta yatan neden bulmadan rastgele demir ya da vitamin vermek, kan transfüzyonu yapmak, teşhisin gecikmesine, hastanın probleminin ilerlemesine yol açabilir.
Demir eksikliği olan bebek ve çocuklarda zeka gelişimi ve koordinasyon bozulur, dikkat ve algılama azalır, büyümede gerilik olur. Demir eksikliğinde enfeksiyonlara duyarlılık artar, tırnak-deri-mukoza değişiklikleri ortaya çıkar. Gebelerde morbidite ve mortalite, bebek ölümleri oranı, düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve enfeksiyonlara yakalanma riski artar. Bağışıklık sistemi bozulur. Demir eksikliği anemisi olan bireylerde hava kirliliğine bağlı olan kurşun zehirlenmelerine duyarlılık artar.
Demirin bağırsaktan emilimindemi artırmak için…
” C vitamini demirin emilimini artırır. Bu nedenle yumurtayı portakal suyu veya domatesle, köftenin yeÅŸil salata ile tüketilmesi demirim emilimin artırmak açısından önemlidir.
” Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeÄŸe göre daha çok emilir.
” Ä°yi piÅŸmemiÅŸ kuru baklagiller ya da kepek ekmeÄŸi demirin emilimin azaltır.Â
” Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.Â
” Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimin azaltır.
Uz. Dr. Deniz Åžahin ÅžimÅŸek
Ataşehir Memorial Tıp Merkezi İç Hastalıkları Bölümü
Kaynak: hurriyet.com.tr
EN ÇOK OKUNAN TARİFLER
Anne ve Bebek
Kızım 3 aylık oldu. Nasıl bir uyku düzeni oluşturmalıyız? Nih...
O eşsiz ana tanık olmak mı? Yok ben görmeden olup bitsin mi? En do...
Bebeğim ve Ben dergisinde anne-babaların çocuklarının gelişimiyl...
Sağlık Köşesi
Yediklerinizi ne kadar tanıyorsunuz? Beslenme alışkanlığınızda ...
Yapılan bir araştırmaya göre, haftada en az iki kez balık yemek, ...
Ağızla doğrudan temas eden metal kutulu içecek ambalajlarının yo...
Ülkemizde sarı sabır olarak da bilinir. Güney ve Kuzey Afrika’da...
Diyet Sırları
- Biçimli Kalçalar İçin Öneriler Thu, 13 Nov 2008 09:58:11
- Her Güne Bir Mönü Tue, 11 Nov 2008 15:36:41
- Sağlıklı Hayatın Sırrı Haftada 3 kez Spor Tue, 11 Nov 2008 15:25:17
- Mucize Miami diyeti ile 1 ayda 10 kilo verin! Mon, 10 Nov 2008 15:42:52
- Ev Kadınlarına Diyet Rehberi Mon, 10 Nov 2008 15:12:49
Butik Kurabiye
- Küçük Prens Pasta Tue, 11 Nov 2008 09:47:24
- Kitap Kurdu Pasta Tue, 11 Nov 2008 09:39:44
- Asker Pasta Tue, 11 Nov 2008 09:35:38
- Meyva Parçalı Butik Çikolata Fri, 17 Oct 2008 12:24:10
- Bademli Çikolata Fri, 17 Oct 2008 12:21:25
Püf Noktası
Hassas Kantar
Yükleniyor ...
Yorum yazın »